Hergebruik van overheidsinformatie

English version - Reuse of public sector information (pdf, 99 kb)

1. Inleiding

De overheidsdiensten verzamelen een aanzienlijke hoeveelheid gegevens over personen, ondernemingen, het grondgebied, de economie, mobiliteit, enz. Deze gegevens worden verwerkt, gedocumenteerd, gedigitaliseerd, gereproduceerd en ter beschikking gesteld van andere overheidsdiensten, burgers en ondernemingen. Bepaalde informatie kan vandaag al worden hergebruikt, zoals o.a.: geografische en meteorologische informatie, mobiliteits -en socio-economische gegevens ( ondernemingen en consumenten).

Sinds 2003 beschikt de EU over een richtlijn die het algemeen kader en de voorwaarden vaststelt voor het hergebruik van overheidsinformatie door de privésector. Deze richtlijn is van toepassing in de 27 lidstaten, die samen zowat 500 miljoen inwoners tellen. De handel in overheidsinformatie kan geraamd worden op een omzet van zo'n 27 miljard euro.

De harmonisatie van de voorschriften en praktijken in de lidstaten inzake de exploitatie van overheidsinformatie draagt daarom bij tot de versterking van de interne markt. Deze richtlijn beoogt ondermeer:

de betere ontsluiting van de beschikbare informatie en de verdere ontwikkeling van het gebruik ervan;
een bijdrage te leveren tot de economische groei en tot het scheppen van werkgelegenheid.

De Europese Unie wenst de verdere uitbouw van de informatiemaatschappij, een sector met een sterk economisch groeipotentieel, in de gemeenschap verder te stimuleren, maar dan wel rekening houdende met de principes inzake concurrentievrijheid, vrije toegang (zonder discriminatie), behoorlijk openbaar en privaat bestuur, de bescherming van de persoonlijke levenssfeer en van de intellectuele eigendomsrechten,...

Het hergebruik van publieke gegevens heeft de zelfde betekenis als "commercialisatie". Zij doet geen afbreuk aan de unieke gegevensinzameling en de uitwisseling van gegevens tussen administraties in het kader van de administratieve vereenvoudiging.

Als dienst van de eerste Minister werd de DAV aangeduid om deze richtlijn om te zetten op het federale niveau. De DAV heeft de diverse betrokken openbare diensten geraadpleegd bij het opstellen van alle wetgevende instrumenten: wet, koninklijke besluiten, standaard licentie, gecentraliseerde documentatie en oprichting van het transparantiecomité. De DAV heeft ook een coördinerende rol gespeeld bij het overleg met de verschillende beleidsdomeinen om de juridische bepalingen te harmoniseren.

De Dienst voor de Administratieve Vereenvoudiging organiseerde op 11 december 2007 een studiedag over dit onderwerp - onder auspiciën van de Europese Commissie.

2. De Richtlijn 2003/98/EG van 17 november 2003

De richtlijn 2003/98 van 17 november 2003 inzake het hergebruik van overheidsinformatie (PB. L 345/90 van 31-12-2003) beoogt:

een algemeen kader vast te stellen voor het hergebruik van overheidsdocumenten om zo te komen tot rechtvaardige, evenredige en niet-discriminerende voorwaarden voor het hergebruik van dergelijke informatie;
de concurrentievervalsingen op de gemeenschapsmarkt te beperken;
het vergemakkelijken en bevorderen van het hergebruik van overheidsdocumenten en de oprichting van informatieproducten en -diensten door private ondernemingen op het niveau van de Europese Gemeenschap om informatie met toegevoegde waarde te produceren;
moderne toegangsmiddelen tot informatie en kennis te ontwikkelen.

3. Omzetting van de richtlijn 2003/98/EG

Zowel de federale overheid als de deelstaten dienen deze Richtlijn om te zetten.

Uitvoering federale niveau

De algemene principes inzake het hergebruik van overheidsinformatie werden opgenomen in de wet van 7 maart 2007 tot omzetting van de richtlijn 2003/98/EG van het Europees Parlement en de Raad van 17 november 2003 inzake het hergebruik van overheidsinformatie (BS 19 maart 2007).

Het koninklijk besluit van 29 oktober 2007 tot bepaling van de behandelingsprocedure en -termijnen voor een aanvraag voor hergebruik van overheidsinformatie alsook het toezicht op de verplichting om bestuursdocumenten beschikbaar te stellen regelt op praktische wijze:

de procedure voor de behandeling en de behandelingstermijnen van de aanvraag;
de beslissingsvormen in het kader van een aanvraag tot hergebruik;
de termijnen voor het verzenden van het standaardexemplaar van de licentie naar de aanvrager;
de oprichting van een Transparantiecomité, dit is een functioneel comité dat de dienst Externe Communicatie bijstaat bij het uitvoeren van diens opdracht. Dit comité kan bijvoorbeeld een register bijhouden dat potentiële gebruikers informatie verschaft over de voor hergebruik beschikbare bestuursdocumenten en de voorwaarden tot het hergebruik ervan.

De stand van zaken (eind 2008 ) van de activiteiten van het Transparantiecomité wordt samengevat in een schrijven gericht aan de leden van het Transparantiecomité.

Hierbij vindt u het ontwerp van vragenlijst –versie december 2008- waarmee beoogd wordt de voor hergebruik ter beschikking gestelde overheidsinformatie in te zamelen.

Standaardlicentie

De richtlijn 2003/98/EG verzoekt de lidstaten om de overheidsdiensten die het hergebruik van overheidsdocumenten en -gegevens toelaten, aan te moedigen gebruik te maken van standaardlicenties van hergebruik die worden afgesloten met de private entiteiten (artikel 8). De richtlijn impliceert dat een model van licentie wordt uitgewerkt dat als referentie kan gebruikt worden voor de bepaling van hergebruiksvoorwaarden. Deze voorwaarden moeten redelijk zijn en mogen de hergebruiksmogelijkheden niet beperken of de concurrentie bemoeilijken.

De DAV heeft een ontwerp van standaardlicentie opgesteld dat werd voorgelegd aan een reeks diensten, die werden geselecteerd in functie van hun huidige of toekomstige belang om de licentie te gebruiken. Met deze raadpleging kon worden nagegaan of het model bruikbaar is in uiteenlopende situaties en tegemoet komt aan de behoeften van de belangrijkste federale overheidsdiensten. Een verklarende mededeling verduidelijkt de bepalingen die werden opgenomen in de standaardlicentie.

Vergoedingen

Overeenkomstig artikel 6 van de Richtlijn kan de overheid een vergoeding vragen voor het hergebruik van overheidsdocumenten. Deze vergoeding is wel aan beperkingen onderworpen.

Wanneer kosten aangerekend worden, mogen deze niet hoger liggen dan de totale kost verbonden aan de verzameling, productie, vermenigvuldiging en verspreiding van de informatie - vermeerderd met een redelijk bedrag voor gedane investeringen.

Rekening houdend met de verplichtingen inzake transparantie dient de aangerekende prijs te worden verantwoord. Om de tarifering transparanter te maken zal - in samenwerking met de administratie van de betrokken instellingen - een methode van analytische boekhouding uitgewerkt worden.

De Belgische wet geeft er de voorkeur aan een billijke vergoeding vast te leggen aan marginale kost van reproductie en distributie. Indien het ter beschikking stellen van de informatie echter specifieke investeringen vergt, kan dit gereflecteerd worden in de gevraagde kostprijs, op voorwaarde dat de totale kost een aanvaardbare "return on investment” waarborgt.

De FOD Economie heeft de wet van 16 januari 2003 tot oprichting van een Kruispuntbank van Ondernemingen tot modernisering van het handelsregister, tot oprichting van erkende ondernemingsloketten en houdende diverse bepalingen geïmplementeerd. Deze wet voorziet dat de beheersdienst van de KBO de enige is die gemachtigd is om overheidsinformatie voor commerciële doeleinden aan ondernemingen te geven.

Na lang overleg is het Koninklijk besluit van 18 juli 2008 betreffende het commercieel hergebruik van publieke gegevens van de Kruispuntbank van Ondernemingen afgekondigd. Het bepaalt

de ondernemingsgegevens die met het oog op commercialisering kunnen hergebruikt worden. Dit zijn: de overheidsgegevens met betrekking tot de basisidentificatie van alle types van ondernemingen opgenomen in de databank, de financiële gegevens, de BTW hoedanigheid, de jaarrekeningen en geconsolideerde jaarrekeningen neergelegd bij de NBB, de functies uitgeoefend door de mandatarissen per type van onderneming,
de voorwaarden om elektronische toegang te verkrijgen, de contractuele licentieclausules en de tarieven.

Het Ministerieel besluit van 6 november 2008 stelt het bedrag vast van de jaarlijkse vergoeding betreffende het commercieel hergebruik van de gegevens van de Kruispuntbank van Ondernemingen.

Een functionele gebruikershandleiding en een Catalogus van de gegevens voor hergebruik voor commerciële doeleinden is op de website van Kruispuntbank van ondernemingen (KBO) beschikbaar.

Uitvoering regionale niveau

De Gewesten of Gemeenschappen dienden deze richtlijn eveneens om te zetten voor de openbare diensten die onder hun bevoegdheid vallen. De voorontwerpen en de ontwerpen van decreet of ordonnantie die daartoe werden uitgewerkt, werden in ruime mate door het federale wetsontwerp geïnspireerd. De DAV ligt trouwens aan de basis van het overleg tussen de gewestelijke, de gemeenschaps- en de federale overheden met als doel de samenhang tussen de verschillende wettelijke en reglementaire teksten te versterken en alle nuttige informatie over de uitvoering van de richtlijn uit te wisselen.